Piecza zastępcza – czym jest?
Piecza zastępcza to forma opieki nad dziećmi udzielana, gdy rodzice biologiczni nie są w stanie należycie się nimi zajmować z różnych przyczyn. Umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej odbywa się na drodze postanowienia sądowego i podyktowane jest troską o jego dobro. Pobyt w rodzinie zastępczej jest czasowy i ma zapewnić dzieciom bezpieczeństwo, a także dać im przestrzeń do prawidłowego rozwoju, pomimo wcześniejszych problemów, które napotkały w domu rodzinnym.
O tym kto i kiedy może wnioskować o objęcie dziecka pieczą zastępczą mówią odpowiednie ustawy. Jeżeli jednak jest uzasadnione podejrzenie, że dziecku w jego biologicznej rodzinie grozi jakieś niebezpieczeństwo, może dojść do „zabezpieczenia interwencyjnego” – czyli tymczasowej zmiany miejsca pobytu dziecka (np. dziecko trafia do pogotowia rodzinnego). W takie procedurze uczestniczy wykwalifikowany pracownik pomocy społecznej, a jeśli sytuacja wygląda wyjątkowo niebezpiecznie, na miejsce mogą zostać wezwane służby mundurowe.
Wyróżnia się dwie formy pieczy zastępczej: rodzinną i instytucjonalną. Tak wygląda struktura dostępnych form pieczy zastępczej, która funkcjonuje w Gdyni:
Struktura gdyńskich form pieczy
wynika z ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Ustawa zakłada także inne formy instytucjonalnej pieczy zastępczej, jednak poniżej przedstawione są tylko formy występujące w Gdyni.
Skupia się na zapewnieniu dziecku warunków jak najbardziej zbliżonych do tych panujących w rodzinie. Forma najbliższa zwyczajnej rodzinie, tyle że w niektórych przypadkach wielodzietnej. W pieczy rodzinnej funkcjonują rodziny spokrewnione, niezawodowe i zawodowe oraz rodzinne domy dziecka. W Gdyni ok 80% dzieci z pieczy korzysta właśnie z takiej formy opieki
Zawodowe rodziny zastępcze sprawujące opiekę nad większą liczbą dzieci (do 8, choć liczba może być zwiększona za zgodą prowadzących oraz po uzyskaniu pozytywnej opinii koordynatora rodzinnej pieczy zastępczej).
Osoby przeszkolone do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub adopcyjnej, które wspierają pieczę rodzinną, w przypadku urlopu lub nieprzewidzianych okoliczności losowych
Muszą posiadać wymagane kwalifikacje i otrzymują wynagrodzenie za pełnioną funkcję. Sprawują opiekę nad mniejszą liczbą dzieci (do 3). Jest najbliższa zwyczajnej rodzinie, tyle że w niektórych przypadkach wielodzietnej. W pieczy rodzinnej funkcjonują rodziny spokrewnione, niezawodowe i zawodowe oraz rodzinne domy dziecka. W Gdyni ok 80% dzieci z pieczy korzysta właśnie z takiej formy opieki.
Rodziny/osoby najbliżej spokrewnione z dzieckiem (często dziadkowie lub pełnoletnie rodzeństwo).
Dalsza rodzina dziecka oraz osoby z nim niespokrewnione. Nie otrzymują wynagrodzenia za pełnioną funkcję.
Muszą posiadać wymagane kwalifikacje i otrzymują wynagrodzenie za pełnioną funkcję. Sprawują opiekę nad mniejszą liczbą dzieci (do 3).
Forma tymczasowa, gdzie trafiają dzieci z interwencji.
Sprawują opiekę nad dziećmi z niepełnosprawnością.
W świadomości społecznej istniejąca jako „domy dziecka”. Przez lata kształt instytucjonalnej opieki mocno się zmienił. Duże placówki konsekwentnie wygaszano. Obecnie instytucjonalne formy opieki to kameralne placówki, w których pod opieką wychowawców przebywa maksymalnie kilkanaście dzieci. To placówki opiekuńczo-wychowawcze, w których dziecko otrzymuje opiekę od profesjonalnych pracowników. W Gdyni oraz pozostałych polskich miastach i miejscowościach funkcjonują kameralne placówki opiekuńczo-wychowawcze, w których przebywa z reguły nie więcej niż kilkanaścioro dzieci.
Miejsca o profilach socjalizacyjnych łączących zadania socjalizacyjne i interwencyjne, gdzie jest większa liczba dzieci (do 14).
Miejsca o profilach rodzinnych, gdzie jest mniejsza liczba dzieci (do 8) i prowadzącymi są małżonkowie lub osoby niepozostające w zawiązkach.